کتونی زدایکس (Adidas ZX) یکی از خطوط تولید معروف و قدیمی برند آدیداس است که از دهه ۱۹۸۰ شروع به کار کرد. این کتونیها ابتدا برای دویدن و فعالیتهای ورزشی طراحی شدن، اما به مرور به خاطر ترکیب استایل، راحتی و تکنولوژی، به یه انتخاب محبوب برای استایل خیابونی و روزمره هم تبدیل شدن. اولین مدل این سری، ZX 500، سال ۱۹۸۴ معرفی شد.
هدفش ارائه یه کفش سبک و مقاوم برای دوندهها بود. بعدش آدیداس با اضافه کردن تکنولوژیهایی مثل سیستم تورشن (Torsion) توی مدلهای بعدی (مثل ZX 8000 که سال ۱۹۸۸ اومد)، پشتیبانی بهتری برای حرکت طبیعی پا فراهم کرد. این سیستم به کفش اجازه میده انعطافپذیری و ثبات رو همزمان داشته باشه.
از نظر طراحی، زدایکس ها به رنگهای جسورانه و ترکیبهای خلاقانه معروفن. مثلاً مدل ZX Flux که توی سالهای اخیر اومد، با رویه مش یکپارچه و زیره کلاسیک، یه حس مدرنتر به این سری داد. یا مثلاً ZX 2K Boost که از فوم BOOST استفاده میکنه و راحتی فوقالعادهای داره.جنس این کتونیها معمولاً ترکیبی از مش (برای تنفسپذیری)، چرم یا جیر (برای دوام) و زیرههای لاستیکی یا EVA هست. مدلهای جدیدتر مثل ZX 4D حتی از تکنولوژی پرینت سهبعدی برای زیره استفاده میکنن که هم سبکه و هم ضربهگیری عالیای داره.
بیشتر بخوانید: کتونی زد ایکس اورجینال و فیک چگونه تشخیص داده میشود
اگه بخوام درباره کتونی زدایکس یه جمعبندی کنم:
- مزایا: طراحی شیک، راحتی، تنوع مدل و رنگ، مناسب برای ورزش و استفاده روزمره.
- معایب: بعضی مدلها ممکنه برای دویدن حرفهای به اندازه کفشهای تخصصیتر مناسب نباشن، و قیمتشون توی مدلهای جدیدتر گاهی بالاست.
تاریخچه و تکامل
سری کتونی زدایکس از سال ۱۹۸۴ با مدل ZX 500 شروع شد. توی اون زمان، آدیداس دنبال این بود که یه کفش دویدن بسازد که هم عملکرد خوبی داشته باشه و هم راحت باشه. این مدل با زیره پلیاورتان (PU) و رویهای از جنس نایلون و جیر، خیلی سریع بین دوندهها و کسایی که دنبال استایل کژوال بودن، جا باز کرد. بعد از موفقیت اولیه، آدیداس تصمیم گرفت این خط رو گسترش بده و مدلهای جدیدتر مثل ZX 600، ZX 700 و ZX 8000 رو معرفی کرد.
یکی از نقاط عطف این سری کتونی زدیکس ، معرفی سیستم تورشن (Torsion) توی اواخر دهه ۸۰ بود. این تکنولوژی یه نوار پلاستیکی توی زیره کفش بود که به دو قسمت جلویی و عقبی پا اجازه میداد جداگانه حرکت کنن. این یعنی هم انعطافپذیری بیشتر و هم کنترل بهتر، چیزی که برای دوندهها خیلی مهم بود. از اون موقع، تورشن به امضای سری ZX تبدیل شد و توی خیلی از مدلها استفاده شد.
مدلهای برجسته کتونی زدایکس
- ZX 500: مدل کلاسیک و پایه، با طراحی ساده و مینیمال که هنوز هم بازتولید میشه.
- ZX 8000: با رنگهای نئونی و طراحی جسورانه، یه آیکون دهه ۸۰ و ۹۰ بود. این مدل توی فرهنگ پاپ و استایل خیابونی خیلی تاثیر گذاشت.
- ZX Flux: یه نسخه مدرنتر که سال ۲۰۱۴ اومد. رویه مش یکپارچه و انعطافپذیرش باعث شد خیلیها عاشقش بشن.
- ZX 2K Boost: ترکیب تکنولوژی BOOST (فوم نرم و برگشتی آدیداس) با استایل زدیکس، که برای کسایی که راحتی رو در اولویت دارن عالیه.
- ZX 4D: این مدل از زیره پرینتشده سهبعدی استفاده میکنه که هم سبکه و هم توی جذب ضربه حرف نداره.
تکنولوژی و مواد
آدیداس توی سری زدیکس همیشه سعی کرده تعادل بین عملکرد و استایل رو حفظ کنه. مثلاً:
- رویه: معمولاً ترکیبی از مش (برای تهویه)، جیر یا چرم مصنوعی (برای دوام و ظاهر شیک).
- زیره: از EVA (سبک و نرم) شروع شد و توی مدلهای جدیدتر به BOOST یا حتی زیرههای 4D رسید.
- پشتیبانی: تورشن، بالشتکهای اضافی توی پاشنه و کفیهای ارگونومیک.
استفاده و فرهنگ
سری کتونی زدیکس فقط برای ورزش نیست. از دهه ۹۰ به بعد، این کتونیها توی فرهنگ خیابونی و موسیقی (مثلاً هیپهاپ و راک) خیلی دیده شدن. همکاری آدیداس با طراحها و برندهای دیگه (مثل A Bathing Ape یا کانیه وست در بعضی پروژهها) باعث شده زدایکسها یه جایگاه ویژه توی دنیای مد پیدا کنن.
تجربه کاربری
کسایی که زدیکس میپوشن معمولاً از راحتی و سبکیشون تعریف میکنن. مثلاً ZX Flux برای پیادهروی طولانی عالیه، چون رویهاش فشار کمی به پا میاره. مدلهای BOOST هم برای کسایی که ساعتها سرپان، حسابی جواب میده. البته اگه دونده حرفهای باشی، شاید مدلهای تخصصیتر مثل Ultraboost رو ترجیح بدی، چون زدایکس بیشتر روی استایل و راحتی روزمره متمرکزه تا عملکرد حرفهای.
قیمت و دسترسی
قیمت کتونی زدیکس بسته به مدل فرق داره. مدلهای کلاسیک مثل ZX 500 توی ایران ممکنه بین ۲ تا ۴ میلیون تومن باشن (بسته به اصالت و فروشنده)، ولی مدلهای جدیدتر مثل ZX 4D یا همکاریهای خاص میتونن بالای ۵-۶ میلیون یا بیشتر برن.
سری های مختلف کتونی زدیکس
- ZX 500 – اولین مدل از سری ZX که در سال ۱۹۸۴ معرفی شد و پایهگذار این مجموعه بود.
- ZX 600 – نسخهای بهبودیافته با طراحی مشابه ZX 500.
- ZX 700 – معرفیشده در اواخر دهه ۸۰، با تمرکز بر راحتی بیشتر.
- ZX 800 – یکی از مدلهای اولیه با طراحی ساده و کاربردی.
- ZX 1000 – نسخهای با ارتقاء در فناوری و ظاهر.
- ZX 4000 – عرضهشده در اواخر دهه ۸۰، با طراحی پیشرفتهتر.
- ZX 5000 – مدلی با تکنولوژیهای جدیدتر و محبوبیت بالا.
- ZX 6000 – نسخهای با الهام از طراحیهای مدرنتر.
- ZX 7000 – مدلی که برای دویدن و فعالیتهای ورزشی طراحی شد.
- ZX 8000 – یکی از معروفترین مدلها، معرفیشده در سال ۱۹۸۸ با تکنولوژی Torsion.
- ZX 9000 – عرضهشده در سال ۱۹۸۹، با بهبود در راحتی و عملکرد.
- ZX 10000 – نسخهای مدرنتر که در سالهای اخیر معرفی شد.
- ZX Flux – معرفیشده در سال ۲۰۱۴، با طراحی مینیمال و وزن سبک.
- ZX 2K – سری جدیدتر با طراحی معاصر و فناوریهای بهروز.
- ZX 1K – مدلی سادهتر از سری 2K با تمرکز بر استفاده روزمره.
- ZX 22 – یکی از مدلهای اخیر با طراحی بازسازیشده.
- ZX 0006 – نسخهای خاص با الهام از مدلهای کلاسیک.
- ZX Fury – نتیجه همکاری با ریباک، ترکیبی از ZX و Instapump Fury.
- ZX 8500 – مدلی با طراحی جذاب و استفاده از متریال باکیفیت.
- ZX 6001 – یکی از جدیدترین مدلها با همکاری برند Civilist در سال ۲۰۲۴.
این فهرست شامل مدلهای اصلی و برجسته است، اما آدیداس در طول سالها نسخههای فرعی، همکاریها (مانند ZX 2K Boost یا ZX Ninja) و بازطراحیهای متعددی نیز ارائه کرده که ممکن است با پسوندها یا نامهای خاص شناخته شوند.




